آزمایشگاه آنالیز طلا فایر اسی

درباره فلزات گرانبها:

فلزات گرانبها مانند طلا، نقره و پلاتین از همیشه از قدیم تا کنون با ارزش بوده و روز به روز به ارزش آنها اضافه میشود.

و در صنایع مختلف، جواهرسازی و سرمایه‌گذاری اهمیت ویژه‌ای دارند.

اهمیت آنالیز فلزات گرانبها

“آنالیز فلزات گرانبها” به شما امکان می‌دهد میزان خلوص و کیفیت این فلزات را دقیق بسنجید و از اصالت آنها مطمئن شوید. در این مقاله به روش‌های مختلف آنالیز، تجهیزات مورد استفاده و نکات کلیدی می‌پردازیم.

چه روشهایی برای آنالیز فلزات گرانبها وجود دارد؟

۱. آنالیز شیمیایی

برای تست شیمیایی فلزات بکار میرود که روش قدیمی هم حساب میشود و استفاده از مواد شیمیایی خاص، خلوص فلز مشخص می‌شود. این روش در آزمایشگاه‌ها رایج است و دقت بالایی دارد، اما نیازمند مهارت و تجربه است.

۲. اسپکتروسکوپی

اسپکتروسکوپی روشی مدرن است که با بررسی طیف نور ساطع شده یا جذب شده توسط فلزات، ترکیب آنها را مشخص می‌کند. یکی از بهترین و دقیق ترین روشها میباشد که برای آنالیز فلزات گرانبها روش خوبی محسوب میشود.

۳. آنالیز XRF

XRF (X-Ray Fluorescence) یک روش غیرمخرب است که با تابش اشعه ایکس به نمونه، عناصر موجود در آن را شناسایی می‌کند. این روش سریع و مطمئن است و برای تست جواهرات و شمش‌های طلا بسیار مناسب است.

۴. روش‌های الکترونیکی

دستگاه‌های تست الکترونیکی فلزات با بررسی ویژگی‌های الکتریکی فلز، خلوص آن را اندازه‌گیری می‌کنند. این روش برای کارگاه‌ها و طلافروشی‌ها بسیار کاربردی است.

روش فایر اسی (Fire Assay) چیست؟

 فایر اسی  (Fire Assay)  از جمله دقیق‌ترین روش تعیین و اندازه گیری عیار طلا، نقره و فلزات گران‌بها و آنالیز طلا در خاک و سایر نمونه ها میباشد. در این

 این روش که یکی از قدیمی‌ترین و دقیق‌ترین روش‌های تجزیه شیمیایی برای سنجش فلزات گران‌بها مانند طلا ، نقره  و پلاتین و پالادیم  است.این روش در آزمایشگاه‌های معدنی و فلزات قیمتی به‌عنوان  متد مرجع (Reference Method) شناخته می‌شود.

در این روش، نمونه  به همراه کمک ذوب حاوی اکسید سرب در دمای بالا ذوب می‌شود تا فلزات گران‌بها توسط سرب یا نیکل جمع‌آوری شوند. سپس با فرآیند کوپل‌سازی  (Cupellation) سرب را تصعید نموده و با هضم اسیدی طلا و نقره به‌صورت خالص جدا می‌شوند.

⚙️ مراحل انجام آنالیز فایر اسی

🔹 ۱. آماده‌سازی نمونه

نمونه سنگ یا خاک معدن طلا ابتدا  با اسیاب های مناسب خرد و آسیاب می‌شود تا اندازه ذرات به کمتر از الک مش 200 برسد. این کار باعث یکنواختی نمونه و دقت بیشتر در نتیجه می‌شود.

🔹 ۲ فرایند  ذوب (Fusion) بوسیله کمک ذوب (فلاکس)

نمونه با مواد کمک‌ذوب مانند بوراکس (Borax)، اکسید سرب (PbO) و سیلیس (SiO₂) مخلوط و در دمای حدود ۱۱۰۰ درجه سانتی‌گراد حرارت داده می‌شود.
فلزات گران‌بها در مذاب به‌صورت ترکیب با سرب جمع می‌شوند و در سرباره شیشه ای شکل قرار میگیرد.

🔹 ۳. کوپل‌سازی (Cupellation)

ساچمه  سربی حاصل که حاوی فلزات گرانبها است با شکستن سرباره شیشه ای از آن جدا شده  روی کوپل قرار داده میشود و دوباره حرارت داده می‌شود.
در این مرحله، سرب اکسید شده و تبخیر می‌شود و تنها ساچمه کوچک از طلا و نقره و فلزات ارزشمند  باقی می‌ماند.

🔹 ۴. جداسازی (separation)

ساچمه فلزی در اسید نیتریک (HNO₃) قرار داده می‌شود تا نقره حل شود و طلا به‌صورت خالص باقی بماند.
وزن این طلا، نشان‌دهنده‌ی عیار واقعی نمونه است.

نقره و سایر فلزات گرانبها که به این روش تغلیض شده اند را با دستگاه اسپکترو سکپی جذب اتمی و یا ICP  میتوان سنجش نمود.

💎 کاربردهای فایر اسی (Fire Assay)

1. تعیین عیار طلا و نقره در معادن و کنسانتره‌ها
2. کنترل کیفیت شمش‌ها و قطعات طلا
3. بررسی محتوای فلزات گران‌بها در پسماندهای صنعتی
4. مقایسه نتایج با سایر روش‌های آنالیز مانند ICP-MS یا AAS

⚖️ مزایا و معایب روش Fire Assay

✅ مزایا:

• دقت و صحت بسیار بالا (تا 0.01 میلی‌گرم)
• روش مرجع و قابل اعتماد
• مناسب برای انواع نمونه‌ها (سنگ، خاک، سرباره، پسماند)

❌ معایب:

• زمان‌بر و پرهزینه نسبت به روش‌های دستگاهی
• نیاز به کوره‌ی دمای بالا و اپراتور حرفه‌ای
• استفاده از مواد سمی مانند سرب که باید به‌درستی دفع شوند

🔬 نکات ایمنی در فایر اسی

کار با مواد مذاب و سرب نیازمند استانداردهای ایمنی دقیق است:

• استفاده از دستکش نسوز، عینک ایمنی و روپوش محافظ
• انجام آزمایش در هود دارای تهویه مناسب
• جمع‌آوری و دفع اصولی پسماندهای حاوی سرب
• تجهیز آزمایشگاه به اسکرابر و سیستم های تسویه گازهای حاوی اکسید سرب